سیم بکسل ریزی ( سیم بکسل های تعلیق، گاورنر، جبران)
- کلیات :
همانگونه که در بخش سیم بکسل ها مطرح شد، سیم بکسل ها، کابلی است قطور و از مفتول های فلزی که کنار هم یک ساختار مدور را تشکیل می دهند، تولید می شود.
در اثر اصطکاک سطح سیم بکسلها با شیار فلکه کششی، سیم بکسلها حرکت کرده و نهایتا کابین و وزنه تعادل در داخل چاه حرکت می کند. انواع سیم بکسل بندی در آسانسورهای کششی به صورت 1:1 ، 2:1 ، 3:1 ، 4:1 متناسب با بار کابین می باشد.
از سویی عموما به جای بکارگیری سیم بکسل بندی 4:1 در آسانسورهای کششی دیگر سیستم های یالابر (هیدرولیکی) نیز به کار گرفته می شوند.
با تاب خوردن مفتول ها به روی هم و به بود مفتول مرکزی، رشته تشکیل می شود. پس از تولید رشته ها، آنها به دور هسته که از جنس کنف (الیاف گیاهی یا مصنوعی) یا فولادی هستند، تاب خورده و سیم بکسل تولید می گردد.
سیم بکسل یک وسیله بسیار دقیق و پیچیده است و انتخاب صحیح آنها تاثیر زیادی در نحوه عملکرد دیگر قطعات و نگهداری از آن خواهد گذاشت.
لذا حمل سیم بکسل ها و نصب صحیح آنها نیز باید دقیق و طبق دستورالعمل های سازنده صورت گیرد. امروزه پیشرفت تکنولوژی برای بهبود کیفیت حرکت و کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری در آسانسورهای کششی از تسمه های مسلح لاستیکی (پلی اورتان) و نیز کابل های پلاستیکی (پلی امیدی) استفاده می شود.
تسمه های مسلح نسبت به سیم بکسل ها از انعطاف و دوام بیشتری برخوردار است. روکش این تسمه ها از جنس پبی اورتان است که توسط رشته کابل های فولادی تقویت شده اند. از مزیت های این تسمه ها نسبت به سیم بکسل ها، سبکی آن ها (20درصد)، صدای آرام، ارتعاشات و خوردگی کمتر است. عمر مفید این تسمه ها نسبه به سیم بکسل های فولادی 3 برابر بیشتر است.
با تاب خوردن مفتول ها به روی هم و به دور مفتول مرکزی، رشته تشکیل می شود. پس از تولید رشته ها، انها به دور هسته که از جنس کنف (الیاف گیاهی یا مصنوعی9 یا فولادی هستند، تاب خورده و سیکم بکسل تولید می گردد.
سیم بکسل یک وسیله بسیار دقیق و پیچیده است و انتخاب صحیح انها تاثیر زیادی در نحوه عملکرد دیگر قطعات و نگهداری از آن خواهد گذاشت.
لذا حمل سیم بکسلها و نصب صحیح آنها نیز باید دقیق و طبق دستورالعملهای سازنده صورت گیرد.
امروزه با پشرفت تکنولوژی برای بهبود کیفیت حرکت و کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری در آسانسورهای کششی از تسمه های مسلح لاستیکی (پلی اورتان) و نیز کابل های لاستیکی (پلی امیدی) استفاده می شود.
تسمه های مسلح نسبت به سیم بکسل ها از انعطاف و دوام بیشتری برخوردار است. روکش این تسمه ها از جنس پلی اورتان است که توسط رشته کابل های فولادی تقویت شده اند.
از مزیت های این تسمه ها نسبت به سیم بکسلها ، سبکی آنها (20درصد) ، صدای آرام، ارتعاشات و خوردگی کمتر است. عمر مفید این تسمه ها نسبت به سیم بکسل های فولادی 3 برابر بیشتر است. این تسمه ها نیازی به روغن کاری نیز ندارند.
دقت درطراز طبقه در آسانسورهایی که از این تسمه ها به کار رفته باشد در حد 3 میلی متر است. به دلیل انعطاف زیاد تسمه در مقایسه با سیم بکسل ها، قطر فلکه کششی موتور محرکه در آن ها کاهش یافته و کوچکتر می شود که در نتیجه گشتاور مورد نیاز نیز کاهش می یابد.
کاهش ابعاد نیروی محرکه تا حد 75 درصد یک موتور عادی خواهد بود. ضخامت این تسمه در حد 3 میلیمتر، عرض آن در دو سایز 3 و 6 سانتی متر و تعداد رشته های آن متناسب با ابعاد فوق، 12 و 24 عدد است. مقدار توان تحمل بار وارده (حد گسختگی) تسمه ای به عرض 3 سانتی متر در حدود 200 کیلوگرم می باشد. از نفاط ضعف این تسمه می توان به قابلیت اشتعال، انعظاف خیلی زیاد (نرمی) و تحت تاثیر قرار گرفتن در معرض نور خورشید اشاره کرد.
2 - سیم بکسل فولادی 1 3 بخش مهم تشکیل می شود که عبارتند از :
- مفتول فولادی
- موارد روان ساز
- هسته مرکزی
قسمت اصلی سیم بکسل را هسته ان تشکیل می دهد. هسته باید قابلیت نگهداری رشته هایی که به دور آن تاب می خورند را داشته باشد و فشار و تنش ناشی از بار را نیز تحمل کند. در آسانسورهایی با سرعت و ظرفیت کم عموما از سیم بکسل مغزی کنفی (سیسال) و در اسانسورهایی که از سرعت و ظرفیت زیادی برخوردار هستند از مغز با بافت ترکیبی یا به طور مستقل فولادی استفاده می شود.
در شرایط مساوی سیم بکسل با مغزی فولادی از استحکام کششی بیشتری تا حد 3 برابر سیم بکسل مغزی کنفی برخوردار است.
3 - اولین سیم بکسل فولادی در سال 1830 به قطر 18 میلی متر با 3 رشته و چهار مفتول فلزی ( به قطر 3/5 میلی متر) ساخته شد. سیم بکسل امروزی محصول دانشی است که به مرور تکامل پیدا کرده است. با رشد صنعت و پدید آمدن ماشین آلات مدرن و روش های نو در تولید که مطابق با استانداردهای مدون هستند، سیم بکسل متناسب با شرایط کاری خاص خود به شکل گوناگون تولید می گردد.
4 - بیشترین نوع تولیدی و محصول کاخانجات سیم بکسل سازی، دو نوع هسته کنفی (طبیعی) و فولادی است. در کشورهای غربی و همچنین ژاپن دلیل وجود ساختمان های مرتفع، سیم بکسل هسته فولادی که از کمترین مقدار کشیدگی برخوردار است، بیشترین کاربرد را دارد. ضمنا از این نوع سیم بکسل به عنوان سیم بکسل جبران نیز استفاده می شود.
عموما بیشترین کاربرد سیم بکسل ها در گاورنر آسانسورهای کم سرعت از نوع هسته کنفی است. از طرفی در گاورنر آسانسورهای پر سرعت سیم بکسل مغزی فولادی بیشترین کاربرد را دارد.
5 - خط تولید سیم بکسل در کارخانجات عموما به صورت محموده باریک و طویلی است که مفتول و رشته های بافنده شده در مسیر حرکت خود تاب خورده و به دور هم و هسته مرکزی سیم بکسل پیچیده و در نهایت سیم بکسل از آنها تولید می شود.
6 - شمش های باریک از جنس فولاد پر کربن (مارتنزیتی) از میان قرقره هایه فولادی نورد می گذرند و در مسیر خود به مفتول گرد تبدیل می شوند. این مفتول های نورد شده در طول حرکت خود باریک تر می شوند و قطر آنها به حدود 3 میلی متر می رسد تا آمادگی استفاده در تولید سیم بکسل را داشته باشند.
مفتول های فوق در مسیر حرکت با اسید رقیق تمیز و سپس با آب آهک و آب خالص شسته می شوند و برای رسیدن به قطه های مناسب برای تولید سیم بکسل کشیده می شوند. در بخش کشش، مفتول ها را به گیره های مخصوص مفتول کش می بندند و از درون قالب مخروطی تحت فشار عبور داده و می کشند.
قطر مفتول پس از خروج از این قالب کوچکتر می شود.
در صورت نیاز به کاهش بیشتر قطر، مفتول پس از خروج از اولین قالب، وارد قالب دوم و سوم می شود. تعداد این قالب ها به تعداد مورد نیاز برای رسیدن به قطر دلخواه می تواند افزایش یابد.
در طول فرایند کشش مفتول، سطح آن نیز روغن کاری می شود تا کاهش قطر به مقدار مورد نیاز تسهیل شود.
7 - مفتول های نازک تولیدی (تک سیم ها) در داخل سوراخ خای ماسوره ماشین رشته بافی قرار می گیرند تا آنها به روی یکدیگر بافته شده و به شکل رشته درآیند. نظم و ترتیب مفتول ها در داخل رشته بافته شده و نیز نخوه بافت رشته ها ( جهت آنها ) و قرار گرفتن به دور هسته خصوصیات سیم بکسل را تعیین می کند.
سیم بکسل ها به دو دسته، با تاب عادی یا منظم و با تاب هم جهت تولید می گردند.
8 - در مرحله بعدی تولید، رشته های بافته شده روی قرقره های تاب دهنده قرار می گیرند. این دستگاه تعداد معینی ازرشته ها راه به دور کنف یا هسته فلزی بافته و در نهایت به صورت سیم بکسل خارج می کند.
سرعت تاب این دستگاه از 30 تا 2000 دور بر دقیقه است و همزمان 6 رشته یا بیشتر را به دور هسته می تاباند.
9 - سیم بکسل ها با سختار 19*6 با تاب عادی سال در آسانسور به کار می رفت. با توسعه روش های تولید سیم بکسل ها و افزایش تعداد رشته های انها تا حدی انعطاف آنها بیشتر گردید. امروزه سیم بکسل با ساختار 19*8 بیشترین کاربرد را دارد و این در حالی است که با افزایش انعطاف استحکام کششی ان همچنان ثابت باقی ماند.
در سیم بکسل ساده (سیل) و در دیگر انواع سیم بکسل ها با تغییر نوع بافت و اندازه سیم ها ، در نهایت با تغییر قطر آنها می توان باعث افزایش مقاومت کششی در سیم بکسل باشد.
10 - در سیم بکسل با تاب هم جهت،جهت تاب تک سیم ها (مفتول ها) در بافت داخل رشته با جهت تاب رشته در اطراف هسته یکسان است. ولی در سیم بکسل با تاب معمولی (منظم) جهت بافت تک سیم ها در بافت رشته با جهت بافت رشته ها به دور هسته یکسان نبوده و غیر هم جهت هستند.
سیم بکسل با تاب منظم بیشترین کاربرد را در آسانسورها دارد لیکن در آسانسورهای پر سرعت (در سرعت های زیاد) که از شیار با مقطع U در فلکه کششی آنها استفاده می شود سیم بکسل با تاب هم جهت نیز به کار گرفته می شود.
امروزه برای انعطاف بیشتر و حفظ شکل سیم بکسل و جلوگیری از باز شدن در زیر بار وارده بر آن ، قبل از بافتن مفتول ها ، آنها را به شکل نهایی خود ( مارپیچی helical) در سیم بکسل در آورده و تاب می دهند که اصطلاحا به این عمل پیش شکل داده شدگی ( پیش تنیدگی) می گویند.
از مزیت های استفاده از نوع سیم بکسل در آسانسورها از گره خوردگی در هنگام شل شدن سیم بکسل در روی سطح شیار فلکه کششی و همچنین کاهش خطر باز شدن در محل برش آنهاست.
11 - سیم بکسل ها با تاب راست یا چپ تولید می شوند، منظور از جهت تاب راست، تاب مفتول ها در رشته سیم بکسل به دور هسته است. ( در کشور آمریکا عموما در صنعت آسانسور از سیم بکسل با تاب منظم (معمولی) راست بافت استفاده می شود).
هسته سیم بکسلک را برای پایداری و نگهداری از رشته های فولادی که در کنار هم به روی آن تاب می خورند، استفاده می شود. ضمن اینکه در نوع کنفی آن به عنوان مخزن روغن در روغنکاری سیم بکسل نیز عمل می کند.
12 - قطر کلی سیم بکسل از فاصله سطح خارجی یک مفتول (سیم) از یک رشته تا خارجی ترین مفتول از رشته مقابل آن به دست آید.
معمولا این اندازه گیری حداقل در دو نقطه از سیم بکسل به فاصله یک متر از همدیگر صورت می گیرد.
13 - حداقل قطر سیم بکسل در آسانسورهای کششی 8 میلی متر است. امروزه در موتور محرکه گیرلس از سیم بکسل به قطر 6/5 میلی متر نیز استفاده می شود. در صورتی که نسبت قطر فلکه کششی و قطر سیم بکسل در موتور محرکه ای رعایت نشود، ( نسبت 40 یه 1)، حتما از سیم بکسلی استفاده شود که کارخانه سازنده نیروی محرکه توصیه کرده بشد. (عموما این سیم بکسل ها از نوع مغز فولادی هستند.)
بیشترین سیم بکسل های مصرفی در قطرهای 6، 8، 10، 13 و 16 میلی متر هستند.
به دلیل سطح تماس تک سیم های خارجی با سطح شیار فلکه کششی در سیم بکسل های با تاب هم جهت - خوردگی آنها بیشتر است. از طرفی به دلیل قوس زیاد سیم ها در روی سیم بکسل های نوع با تاب منظم نسبت به سیم بکسل های با تاب هم جهت، سیم بکسل های نوع با تاب منظم بیشترین مصرف در آسانسور دارد.
طول سیم بکسل قرقره طی فرمول مطابق محاسبه می گردد.
حداقل قطر سیم بکسل گاورنر 6 میلی متر است. سیم بکسل گاورنر طبق مقررات باید از نوع تاب منظم باشد.
14 - سیم بکسل جبران نیز از نوع فولادی است (مغز کنفی) و در سرعت های زیادی از مغزی فولادی است.
15 - سیم بکسل های تعلیق، گاورنر و جبرانی به کمک انواع سربکسل ها به یوک کابین یا قاب وزنه متصل شده و بسته می شوند.
سر بکسل قطعه ای است که دارای میله ای کوتاه و دنده شده است که به صورت یکپارچه ساخته می شود. محل اتصال سیم بکسل به سربکسلضعیف ترین نقطه است.
- انواع سربکسل عبارتند از :
1 - قلاب چشمی با پیچش دست
2 - قلاب چشمی پرچی
3 - قلاب چشمی با بست (کلمپس)
4 - قلاب گوه ای نا متقارن با بست
5 - قلاب مخروطی با سرب با رزین ریخته گری (بابیت)
امروزه سربکسل ها قلاب گوه ای نامتقارن با بست به علت سهولت در کار ، بیشترین کاربرد را نسبت به انواع دیگر دارد و جز روش های متداول در آسانسور است.
امروزه سربکسل قلاب گوه ای نامتقارن بیشترین کاربرد را در آسانسورهای آمریکایی دارد این در حالیست که در اروپا سربکسل متقارن بیشترین کاربرد را دارد. سربکسل های گوه ای متقارن به دلیل تقارن سیم بکسل در در داخل آن، در صورت چرخش کلیه ی سیم های سیم بکسل به طور یکدست و یکسان چرخیده و لذا خطر قطع و تخزیب نخواهد داشت. در حال که در سربکسل نامتقارن تحت اثر ممان وارده بر آن سیم بکسل و سیم بکسل های داخل آن به طور یکدست نچرخیده و لذا فشار در مقطع ان نیز یکسان نبوده و ایمنی آن نسبت به نوع متقارن کممتر خواهد بود.
سربکسل در انواع قلاب چشمی پرچی عموما به صورت آماده در کارخانه سیم بکسل سازی به ابتدای سیم بکسل ها پرچ شده و در دو سر حلقه های سیم بکسل جهت نصب به محل ارسال می گردد. این روش در ایران مرسوم نیست و در خیلی از کشورها از جمله آمریکا این نوع قلاب مورد استفاده قرار نمی گیرد.
از طرفی یکی از ایرادهایمهم در سریمسل های قلاب گوه ه ای متقارت در امتداد نبودن سیم بکسل تحت کشش به میله ی سربکسل است که باعث تولید ممان در سربکسل در محل پایین آن می گردد.
این موضوع به دلیل طول زیاد سیم بکسل در آسانسور قابل اغماض بوده و از آنت چشم پوشی می شود.

















